رژیم غذایی میگرن چیست؟ لیست غذاهای مفید و مضر برای کاهش حملات میگرنی
خلاصه صوتی مطلب را گوش دهید
افراد مبتلا به میگرن معمولاً پس از هر حمله به دنبال دلیلی میگردند که باعث شروع آن شده باشد. بسیاری از آنها سعی میکنند بفهمند چه کاری انجام دادهاند یا چه عاملی باعث بروز این حمله شده است؛ اما در بیشتر مواقع، شروع حملات میگرنی نتیجه یک عامل مشخص و قابل کنترل نیست. بااینحال رژیم غذایی، یکی از شایعترین محرکهای میگرن محسوب میشود. آیا حذف برخی غذاها از رژیم غذایی واقعاً باعث کاهش حملات میگرنی میشود؟ آیا رژیم غذایی میگرن به کنترل بهتر این بیماری کمک میکند؟ در این مطلب از سایت مانکن به این سوالات رایج پاسخ میدهیم.
اهمیت تغذیه در میگرن
رژیم غذایی از جنبههای مختلف بر بروز و شدت حملات میگرنی تأثیر میگذارد. بسیاری از افراد مبتلا به میگرن متوجه میشوند که برخی غذاها یا نوشیدنیها محرک حملات میگرنی آنها هستند. علاوه بر این، داشتن الگوی غذایی منظم و پرهیز از حذف وعدههای غذایی، یکی از اصول مهم در مدیریت میگرن به شمار میرود. پیروی از یک رژیم غذایی سالم و متعادل نیز به کاهش دفعات یا شدت حملات میگرنی کمک میکند.
یکی از دلایل اهمیت رعایت رژیم غذایی در میگرن، نقش تغذیه در حفظ تعادل باکتریهای مفید روده (میکروبیوم روده) است. بررسیها نشان میدهد که سلامت روده بر عملکرد سیستم عصبی، سطح التهاب و در نتیجه بروز یا تشدید میگرن تأثیر میگذارد. با این حال میگرن صرفاً به دلیل نوع تغذیه ایجاد نمیشود. برای آشنایی کامل با میگرن، علائم و روشهای درمان آن، این مطلب را مطالعه کنید.
ویتامینها و مواد معدنی مؤثر در رژیم غذایی میگرن
درمان میگرن با رژیم غذایی بهتنهایی امکانپذیر نیست. بااینحال دریافت کافی برخی ریزمغذیها در کاهش دفعات، شدت یا مدت حملات میگرنی نقش دارد. این مواد مغذی با حمایت از عملکرد طبیعی سیستم عصبی، بهبود تولید انرژی در سلولها و کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو به کنترل بهتر میگرن کمک میکنند.
- منیزیم: یکی از مهمترین مواد معدنی در مدیریت میگرن محسوب میشود. کمبود این ماده در افراد مبتلا به میگرن شایعتر است و مطالعات نشان دادهاند که مصرف منیزیم، تعداد حملات میگرنی (خصوصا میگرن همراه با اورا) را کاهش میدهد. همچنین منیزیم در تنظیم انتقال پیامهای عصبی و عملکرد طبیعی عروق خونی نقش دارد.
- ویتامین B2 (ریبوفلاوین): ریبوفلاوین در تولید انرژی داخل سلولها بهخصوص سلولهای مغزی نقش اساسی دارد. اختلال در تولید انرژی یکی از عوامل احتمالی بروز میگرن است؛ بنابراین دریافت مقادیر کافی این ویتامین به کاهش دفعات حملات کمک میکند.
- ویتامین D: کمبود ویتامین D در افراد مبتلا به میگرن شایع است. این ویتامین با تنظیم سیستم ایمنی و کاهش التهاب باعث کاهش شدت و دفعات سردردهای میگرنی میشود؛ خصوصا در افرادی که دچار کمبود آن هستند.
- کوآنزیم Q10: این ترکیب شبهویتامینی در تولید انرژی سلولی و محافظت از سلولها در برابر استرس اکسیداتیو نقش دارد. برخی تحقیقات نشان دادهاند که مصرف آن دفعات حملات میگرنی را کاهش میدهد و کیفیت زندگی بیماران را بهبود میبخشد.
- ویتامین B6: این ویتامین در ساخت انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین که در مکانیسمهای ایجاد میگرن نقش مهمی ایفا میکنند، نقش دارد. همچنین این ویتامین به کاهش سطح هموسیستئین کمک میکند. بالا بودن هموسیستئین در برخی افراد با افزایش خطر میگرن (خصوصا میگرن همراه با اورا) مرتبط است.
- فولات (ویتامین B9): فولات نیز مانند ویتامین B6 در تنظیم سطح هموسیستئین مؤثر است. دریافت کافی این ویتامین خصوصا همراه با سایر ویتامینهای گروه B شدت و دفعات حملات میگرنی را کاهش میدهد.
- ویتامین B12: ویتامین B12 برای سلامت اعصاب و تولید گلبولهای قرمز ضروری است. کمبود این ویتامین به بروز سردرد و تشدید علائم عصبی منجر میشود و اصلاح کمبود آن در برخی مبتلایان به کاهش علائم میگرن کمک میکند.
۱۰ مواد غذایی مفید در رژیم غذایی میگرن
انتخابهای غذایی روزانه، نقش مهمی در کاهش شدت و دفعات حملات میگرنی دارند. برخی خوراکیها با تأمین آب، ویتامینها و مواد معدنی موردنیاز بدن به حفظ تعادل و حمایت از سلامت عمومی کمک میکنند. بنابراین باعث مدیریت علائم میگرن میشوند. در ادامه با ۱۰ مورد از غذاهای مفید برای میگرن آشنا میشوید.
۱. موز در لیست غذاهای مفید برای میگرن
موز به عنوان یک منبع انرژی سریع با کمک به حفظ تعادل قند خون در کاهش احتمال تحریک حملات میگرنی ناشی از گرسنگی یا کمبود انرژی موثر است. منیزیم بالای این میوه نیز یکی از مزایای قابلتوجه آن به شمار میرود؛ زیرا دریافت کافی این ماده معدنی در برخی افراد به کاهش دفعات و شدت حملات میگرنی کمک میکند. علاوه بر این، موز با داشتن پتاسیم و ویتامین B6 در حمایت از عملکرد طبیعی سیستم عصبی و حفظ تعادل مواد مغذی مورد نیاز بدن نقش دارد.
۲. هندوانه و رژیم میگرن
هندوانه سرشار از آب است و با تأمین آب مورد نیاز بدن از کمآبی (یکی از محرکهای شناختهشده میگرن) جلوگیری میکند. ترکیبات آنتیاکسیدانی و مواد مغذی مفید موجود در آن نیز با کاهش استرس اکسیداتیو و حمایت از عملکرد طبیعی بدن، شرایط مناسبی برای کنترل میگرن ایجاد میکنند.
۳. دانهها و مغزها
کمبود منیزیم با افزایش ریسک یا شدت حملات میگرنی مرتبط است. تخمه کدو، دانه چیا، بذر کتان، بادام، بادام هندی و گردو از منابع خوب منیزیم هستند. همچنین مقدار زیادی فیبر، چربیهای سالم و آنتیاکسیدان دارند که با حمایت از سلامت عمومی و عملکرد طبیعی سیستم عصبی میتوانند در مدیریت میگرن نقش داشته باشند.
۴. انواع توت
انواع توت مانند بلوبری، توت فرنگی، تمشک و شاهتوت سرشار از آنتیاکسیدان هستند و به همین دلیل در کاهش التهاب بدن مؤثرند. التهاب یکی از عوامل شناختهشده در بروز و تشدید حملات میگرنی است؛ بنابراین ترکیبات ضدالتهابی موجود در این میوهها نقش مفیدی در پیشگیری و تسکین میگرن دارند. توتها معمولاً کوچکاند و بیشتر در معرض سموم دفع آفات قرار میگیرند؛ بنابراین تا حد امکان نوع ارگانیک آنها را انتخاب کنید.
۵. قارچ
قارچ منبع خوبی از ریبوفلاوین (ویتامین B2) است. این ویتامین در تولید انرژی سلولی و عملکرد طبیعی سیستم عصبی نقش دارد. همچنین برخی مطالعات نشان دادهاند که دریافت کافی این ویتامین از حملات میگرنی پیشگیری میکند. سلنیوم و آنتیاکسیدانهای موجود در قارچ نیز با کاهش استرس اکسیداتیو (یکی از عوامل مرتبط با بروز حملات میگرنی) به حفظ سلامت سلولهای عصبی کمک میکنند. با مصرف قارچ بهعنوان بخشی از یک رژیم غذایی متعادل، سهم قابلتوجهی از نیاز روزانه بدن به ویتامین B2 تأمین میشود.
۶. غلات کامل
غلات کامل حاوی کربوهیدراتهای پیچیده هستند که به افزایش ذخایر گلیکوژن در مغز کمک میکنند. این ویژگی در تسکین سردرد مؤثر است؛ زیرا افت قند خون (هیپوگلیسمی) یکی از محرکهای شناختهشده سردرد و میگرن محسوب میشود. همچنین غلات کامل منبع غنی از ویتامینهای E و گروه B، آهن، کوآنزیم Q10، منیزیم و فیبر هستند که هر یک به نحوی در مدیریت میگرن نقش دارند. نمونههایی از غلات کامل مفید برای میگرن عبارتاند از کینوا، جو، گندم سیاه، بلغور، جو دوسر کامل و نان سبوسدار.
۷. بروکلی و سبزیجات چلیپایی
این سبزیجات دارای ترکیبات گیاهی به نام فیتواستروژن هستند که روی تعادل هورمونی اثر میگذارند.
برای برخی زنان که میگرن مرتبط با تغییرات هورمونی دارند، افزایش مصرف این سبزیجات واقعا مفید است.
این گروه غذایی همچنین سرشار از فیبر، ویتامینها و ترکیبات ضدالتهابی هستند که احتمال بروز میگرن را کاهش میدهند.
۸. اسفناج و برگ چغندر
این سبزیجات برگسبز منابع غنی منیزیم هستند؛ مادهای که در اغلب افراد مبتلا به میگرن سطح پایینتری دارد.
منیزیم نقش مهمی در تنظیم فعالیت عصبی و کاهش تحریکپذیری سیستم عصبی ایفا میکند. مصرف منظم سبزیجات برگسبز، یک روش ساده برای افزایش دریافت منیزیم از رژیم غذایی و تسکین علائم میگرن است.
۹. حبوبات
حبوبات مانند لوبیا، عدس و نخود سرشار از کربوهیدراتهای پیچیده، فیبر، منیزیم و فولات هستند. این مواد مغذی به آزادسازی تدریجی انرژی، حفظ پایداری سطح قند خون و عملکرد طبیعی سیستم عصبی کمک میکنند. افت ناگهانی قند خون در برخی افراد باعث تحریک حملات میگرنی میشود. بنابراین مصرف منظم حبوبات به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی متعادل به کاهش احتمال بروز این حملات کمک میکند.
۱۰. آب گوشت یا سوپ رقیق گرم
سوپ و آب گوشت علاوه بر تأمین آب مورد نیاز بدن حاوی مواد معدنی مانند سدیم هستند. این ماده معدنی در حفظ تعادل مایعات بدن نقش دارد. همچنین مصرف یک غذای گرم و سبک باعث افزایش احساس آرامش در زمان بروز علائم میگرن میشود.
بهترین نوشیدنیها در رژیم غذایی میگرن
واکنش افراد مبتلا به میگرن نسبت به نوشیدنیها یکسان نیست. یعنی یک نوشیدنی ممکن است برای یک نفر مفید و برای دیگری بیاثر باشد. بااینحال تحقیقات نشان دادهاند که بعضی نوشیدنیها به دلیل دارا بودن ترکیباتی مانند آنتیاکسیدانها، مواد معدنی و ترکیبات ضدالتهابی به کاهش علائم میگرن یا مدیریت بهتر حملات کمک میکنند. در ادامه با ۱۰ مورد از نوشیدنیهای مفید برای میگرن آشنا میشوید.
۱. قهوه بدون کافئین در رژیم میگرن
کافئین بر عملکرد مغز و مسیرهای مرتبط با درد تأثیر میگذارد. مصرف زیاد یا قطع ناگهانی کافئین در برخی افراد باعث سردرد میشود؛ اما مقدار کم کافئین در بعضی افراد به کاهش علائم میگرن کمک میکند. قهوه بدون کافئین با داشتن مقدار بسیار کمی کافئین، گزینه مناسبتری برای افراد حساس به کافئین است.
۲. چای سبز
چای سبز سرشار از آنتیاکسیدانهایی مانند کاتچین است و نسبت به قهوه کافئین کمتری دارد. ترکیبات ضدالتهابی موجود در آن نیز در کاهش شدت یا دفعات حملات میگرنی موثرند.
۳. دمنوش نعناع در رژیم مناسب میگرن
دمنوش نعناع بدون کافئین است و به دلیل ترکیبات آرامبخش و آنتیاکسیدانی خود به کاهش استرس و تنشهای محرک میگرن کمک میکند. برخی مطالعات نیز اثر روغن نعناع را در کاهش سردردهای تنشی تأیید کردهاند.
۴. دمنوش زنجبیل برای کنترل میگرن
زنجبیل دارای خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی است که باعث کاهش علائم میگرن مانند تهوع و استفراغ میشوند. برخی تحقیقات نیز نشان دادهاند که دفعات حملات میگرنی با مصرف زنجبیل کاهش مییابد.
۵. آب، سادهترین نوشیدنی برای تسکین میگرن
کمآبی بدن یکی از عوامل شناختهشده است که حملات میگرنی را تحریک میکند. نوشیدن آب کافی با حفظ عملکرد طبیعی بدن و جلوگیری از دهیدراتاسیون، علائم میگرن را تسکین میدهد.
برای محاسبه میزان آب مصرفی روزانه و جلوگیری از تشدید میگرن به علت کمآبی بدن از مانکن کمک بگیرید.
!آنلاین محاسبه کنید
درصفحه محاسبهگر مانکن شاخص های مهم سلامتی بدن خود را به صورت ساده محاسبه کنید این بخش شامل محاسبه گر شاخص توده بدنی، متابلویسم، مقدار آب مصرفی، درصد چربی و … است.
ورود به صفحه محاسبهگر۶. اسموتیهای سبز در رژیم غذایی میگرن
اسموتیهای تهیهشده از سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج و کلم سرشار از منیزیم، فولات، ویتامینهای گروه B و آنتیاکسیدانها هستند. این ترکیبات به کاهش التهاب و مدیریت بهتر حملات میگرنی کمک میکنند.
۷. آبمیوههای طبیعی
برخی آبمیوههای طبیعی مانند آب پرتقال، گریپفروت و انگور حاوی مقادیر مناسبی منیزیم و مواد مغذی هستند. این ترکیبات با کاهش التهاب در تسکین میگرن موثرند. برای حداکثر اثربخشی توصیه میشود از آبمیوههای ۱۰۰٪ طبیعی و بدون شکر افزوده استفاده کنید.
۸. نوشیدنیهای الکترولیتدار
این نوشیدنیها حاوی مواد معدنی مانند سدیم، پتاسیم و منیزیم هستند که در حفظ تعادل مایعات بدن و عملکرد صحیح سیستم عصبی نقش دارند. نوشیدنیهای الکترولیتدار برای ورزشکاران و افرادی که به دلیل تعریق زیاد دچار کمآبی میشوند، بسیار مفیدند.
۹. آب نارگیل در رژیم ضد میگرن
آب نارگیل منبع طبیعی الکترولیتهایی مانند پتاسیم، سدیم و منیزیم است. این نوشیدنی با کمک به حفظ هیدراتاسیون بدن از بروز کمآبی (یکی از محرکهای اصلی میگرن) جلوگیری میکند.
۱۰. دمنوش بابونه
ترکیبات ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی بابونه به کاهش التهاب و آرامش سیستم عصبی کمک میکنند. خواص آرامشبخش دمنوش بابونه نیز آن را به یکی از موثرترین نوشیدنیهای ضد میگرن تبدیل میکند.
چرا برخی غذاها محرک میگرن هستند؟
پیش از بررسی فهرست غذاهای مضر برای میگرن بهتر است با برخی ترکیبات شیمیایی موجود در مواد غذایی که باعث بروز حملات میگرنی میشوند، آشنا شوید. این ترکیبات از طریق مسیرهای عصبی و بیوشیمیایی مشخصی در بدن عمل میکنند و در افراد حساس میتوانند محرک میگرن باشند.
تیرامین
تیرامین مادهای است که در جریان تجزیه طبیعی اسید آمینه تیروزین در برخی مواد غذایی شکل میگیرد. بدن معمولاً با کمک آنزیمی بهنام مونوآمیناکسیداز (MAO) این ترکیب را از بین میبرد. بااینحال در افرادی که فعالیت این آنزیم کاهش یافته، تیرامین در سیستم عصبی سمپاتیک باقی میماند و با تحریک آزادسازی نوراپینفرین، مسیرهای عصبی مرتبط با سردرد را فعال میکند. نکته قابلتوجه آن است که تیرامین هرگز بهعنوان افزودنی به غذا اضافه نمیشود؛ بلکه بهطور طبیعی در فرایند تخمیر یا کهنه شدن مواد غذایی ایجاد میشود. به همین علت، هرچه غذا مدت بیشتری نگهداری یا تخمیر شده باشد (مانند پنیرهای کهنه یا نانهای مانده)، میزان تیرامین آن نیز افزایش مییابد.
هیستامین
هیستامین یک ترکیب التهابی است که مسیر التهاب عصبی (نوروژنیک) را در بدن فعال نگه میدارد. این فرایند زمانی آغاز میشود که ماستسلها با پپتید مرتبط با ژن کلسیتونین (CGRP) تعامل پیدا میکنند و هیستامین آزاد میشود. افزایش هیستامین باعث تحریک بیشتر آزادسازی CGRP میشود و این چرخه معیوب در نهایت به حساسشدن اعصاب و گانگلیونهای سهقلو منجر شده و زمینهساز سردردهای شدید و طولانیمدت میگرنی میشود. الکل، گوجهفرنگی، بادمجان، اسفناج، سرکه، صدف، شکلات، خوراکیهای تخمیرشده و میوههای خشک از جمله موادی هستند که سطح هیستامین بالایی دارند.
گلوتامات مونوسدیم (MSG) و آسپارتام
علاوه بر تیرامین و هیستامین، دو ترکیب افزودنی دیگر نیز بهعنوان محرک احتمالی میگرن در برخی افراد شناخته میشوند. گلوتامات مونوسدیم در افراد حساس با تحریک گیرندههای عصبی خاص به بروز سردرد منجر میشود. این ترکیب معمولاً برای تقویت طعم در غذاهای فرآوریشده، سسهای آماده و برخی غذاهای رستورانی به کار میرود. آسپارتام نیز یک شیرینکننده مصنوعی رایج در نوشیدنیها و محصولات رژیمی است. برخی مطالعات، آن را با افزایش احتمال حمله میگرنی در افراد حساس مرتبط دانستهاند؛ بااینحال تحقیقات علمی در این زمینه هنوز قطعی نیست.
کافئین
کافئین، تأثیر دوگانهای بر میگرن دارد. از یک طرف به دلیل خاصیت تنگکنندگی عروق خونی در برخی داروهای ضدمیگرن به کار میرود و به کاهش شدت حمله میگرنی کمک میکند. از سوی دیگر، مصرف منظم کافئین باعث ایجاد نوعی وابستگی در بدن میشود؛ در نتیجه، کاهش ناگهانی یا قطع مصرف آن معمولا حمله میگرنی را تحریک میکند. از آنجا که این ماده در بدن تا حدود پنج ساعت باقی میماند، برخی افراد چند ساعت پس از مصرف کافئین صبحگاهی دچار حمله میگرنی در بعدازظهر میشوند.
غذاهای مضر برای میگرن
در این بخش با مواد غذایی آشنا میشوید که در مطالعات مختلف بهعنوان محرک میگرن معرفی شدهاند. توجه داشته باشید که محرکهای غذایی میگرن از فردی به فرد دیگر متفاوت هستند. گاهی یک ماده غذایی در یک نفر حمله میگرنی ایجاد میکند؛ اما در فرد دیگر چنین اثری ندارد. رایجترین غذاهای مضر برای میگرن عبارتاند از:
شکلات: شکلات از معروفترین غذاهای مضر برای میگرن است؛ خصوصا در افرادی که بهطور مکرر دچار حملات میگرنی میشوند. کافئین، تئوبرومین و فنیلاتیلآمین موجود در شکلات با تغییر در فعالیت عصبی یا عروقی زمینه بروز یا تشدید میگرن را فراهم میکنند. بااینحال واکنش به این ترکیبات در افراد مختلف یکسان نیست و به میزان حساسیت هر فرد بستگی دارد.
لبنیات: کازئین و هیستامین موجود در محصولات لبنی مانند پنیر، ماست و شیر در برخی افراد باعث تشدید میگرن میشود. به همین دلیل توصیه میشود افراد مستعد میگرن تا حد امکان از مصرف لبنیات اجتناب کنند. اگر امکان حذف کامل لبنیات وجود ندارد، شیر کمچرب گزینه مناسبتری برای شماست.
گوشتها و غذاهای فرآوریشده صنعتی: گوشتهای فرآوریشده و محصولات صنعتی بستهبندیشده از رایجترین محرکهای غذایی میگرن به شمار میروند. محصولاتی مانند بیکن، ژامبون، سوسیس و گوشت قرمز فرآوریشده حاوی نیترات و نیتریت هستند. این مواد در افراد حساس به این ترکیبات باعث تشدید میگرن میشود. علاوه بر این، بسیاری از تنقلات و غذاهای بستهبندی صنعتی نیز معمولاً حاوی میزان بالایی از چربیهای ترانس، نگهدارندهها و افزودنیهای شیمیایی هستند. این ترکیبات، التهاب سیستمیک را در بدن تشدید کرده و بهعنوان یکی از محرکهای حملات میگرنی عمل میکنند.
مرکبات: تیرامین و هیستامین موجود در برخی میوهها خصوصا مرکبات در افراد مستعد باعث بروز میگرن میشود. به عنوان مثال مصرف برخی مرکبات مانند پرتقال و لیمو در افراد بسیار حساس، حملات میگرنی را تشدید میکند. بااینحال مرکبات برای همهٔ مبتلایان به میگرن ممنوع نیست.
موز بهدلیل داشتن مواد مغذی مانند پتاسیم و منیزیم معمولاً انتخاب مناسبی برای افراد مبتلا به میگرن است. بااینحال موز بسیار رسیده بهدلیل محتوای بالاتر تیرامین میتواند محرک حمله میگرن باشد.
رژیمهای غذایی خاص و میگرن
بسیاری از افراد مبتلا به میگرن دوست دارند بدانند آیا پیروی از رژیمهای غذایی خاص به بهبود وضعیت آنها کمک میکند یا نه. برخی مطالعات نشان دادهاند که پیروی از الگوهای غذایی زیر در برخی افراد به کاهش مدت، دفعات یا شدت حملات میگرنی منجر میشود. بااینحال، شواهد علمی موجود در این زمینه هنوز کافی نیست و نمیتوان با قطعیت درباره میزان اثربخشی آنها نظر داد.
- رژیم مدیترانهای: این رژیم بر مصرف ماهیهای چرب، روغن زیتون، مغزها، میوه و سبزیجات تأکید دارد و مصرف گوشت قرمز و لبنیات را محدود میکند. رژیم مدیترانهای سرشار از اسیدهای چرب امگا-۳ است و فواید سلامتی گستردهای دارد.
- رژیم کتوژنیک (کتو): این رژیم مصرف کربوهیدرات را محدود میکند؛ اما معمولاً چربی بالایی دارد.
- رژیم DASH: این رژیم شامل غلات کامل، میوه و سبزیجات، لبنیات کمچرب، مغزها، ماهی و مرغ است و مصرف نمک، چربی و قند افزوده در آن محدود میشود.
- رژیم کمچرب: این رژیم بر کاهش میزان چربی دریافتی از طریق تغذیه خصوصا چربیهای اشباع تمرکز دارد. برخی مطالعات نشان دادهاند که کاهش مصرف چربی با کاهش التهاب بدن مرتبط است. این مسئله در کاهش دفعات یا شدت حملات میگرنی نقش دارد.
- رژیم بدون گلوتن: این رژیم در افراد مبتلا به بیماری سلیاک به بهبود میگرن کمک میکند؛ اما شواهدی وجود ندارد که نشان دهد این رژیم برای سایر افراد مبتلا به میگرن نیز مفید است.
حرف آخر
در این مطلب از سایت مانکن با غذاهای مفید و مضر در رژیم غذایی میگرن آشنا شدید. لطفا نظرات و تجربیات خود را درباره درمان میگرن با رژیم غذایی با ما در میان بگذارید.
منابع: migrainetrust.org،americanmigrainefoundation.org،everydayhealth.com/ ترجمه: طیبه جلایر
