پریود شدید چیست؟ بررسی علت، علائم و درمان خونریزی شدید قاعدگی
خلاصه صوتی مطلب را گوش دهید
آیا در زمان پریود فقط از تامپون و نوار بهداشتی بزرگ استفاده میکنید یا مدام به دستشویی میروید؟ در این صورت احتمالا عادت ماهیانه شما سنگینتر از حد نرمال است. دورههای پریود سنگین، بسیار شایع هستند و برای نیمی از زنانی در دهه ۴۰ و اوایل دهه ۵۰ زندگیشان اتفاق میافتند. بااینحال خونریزی شدید قاعدگی، یک مسئله طبیعی نیست و به ارزیابی پزشکی نیاز دارد. اگر شما هم از خونریزی شدید در پریود کلافه شدهاید، این مطلب از سایت مانکن را از دست ندهید. در ادامه با علائم، دلایل و درمان پریود شدید و همچنین نکاتی برای کنترل خونریزی شدید قاعدگی آشنا میشوید.
پریود شدید یا منوراژی چیست؟
قاعدگی سنگین که با عنوان «منوراژی » نیز شناخته میشود، به معنای خونریزی غیرطبیعی و بیشازحد در دوران قاعدگی است. پریود شدید یکی از مشکلات شایع زنان به شمار میرود و حدود یک نفر از هر چهار زن آن را تجربه میکند. اگر خونریزی قاعدگی بیشازحد معمول طول بکشد یا میزان خون از دسترفته در هر دوره بیش از ۸۰ میلیلیتر باشد، پریود از نظر پزشکی «شدید» محسوب میشود. با این حال، همه موارد خونریزی شدید قاعدگی لزوماً معیارهای پزشکی منوراژی را ندارند. برای بعضی از زنان، پریود شدید فقط به این معناست که خونریزیشان از حالت معمول بیشتر شده و مجبورند زودبهزود پد یا تامپون را عوض کنند. اما منوراژی یک تشخیص پزشکی است که باعث از دست رفتن مقدار زیادی خون میشود.
علائم خونریزی شدید پریود
اگر یک یا چند مورد از نشانههای زیر را در دوران پریود خود تجربه میکنید، به احتمال زیاد دچار خونریزی شدید هستید:
- دوره پریود طولانیتر از ۷ روز؛
- دفع لخته خون در پریود به اندازه یک سکه یا بزرگتر، بیش از یک یا دو بار در طول دوره قاعدگی؛
- نیاز به تعویض نوار بهداشتی یا تامپون هر یک تا دو ساعت و خیس شدن آنها در کمتر از دو ساعت؛
- بیدار شدن در شب برای تعویض نوار بهداشتی بهدلیل نشتی؛
- استفاده همزمان از چند نوار بهداشتی یا تامپون برای جلوگیری از نشتی؛
- از دست دادن بیش از ۵ قاشق غذاخوری خون در طول پریود (بهجای مقدار طبیعی که حدود ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری است)؛
- درد شکم یا گرفتگیهای شدید در ناحیه پایین شکم؛
- احساس خستگی مفرط یا تنگی نفس به خاطر از دست دادن خون زیاد؛
- و سرگیجه یا رنگپریدگی پوست.
۶ علت پریود شدید
خونریزی شدید قاعدگی، علت ثابت و مشخصی ندارد و ممکن است ناشی از عوامل مختلفی باشد. شناخت این عوامل به تشخیص زودهنگام و انتخاب روش درمانی مناسب کمک میکند. مهمترین دلایل پریود سنگین شامل موارد زیر هستند.
۱.عدم تعادل هورمونی
هورمونهای استروژن و پروژسترون وظیفه تنظیم چرخه قاعدگی و میزان خونریزی را بر عهده دارند. با بهم خوردن سطح این هورمونها دیواره رحم بیشازحد ضخیم شده و هنگام ریزش باعث خونریزی شدید میشود.
عوامل زیر در نوسان و اختلال هورمونی نقش دارند:
- سندروم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) ، یکی از شایعترین علل عدم تعادل هورمونی در بانوان؛
- مشکلات غده تیروئید مانند کمکاری تیروئید؛
- عدم تخمکگذاری و داشتن سیکلهای قاعدگی بدون تخمکگذاری خصوصا در سنین بلوغ و دوران یائسگی؛
- و اضافه وزن شدید.
۲. تغییرات و ضایعات ساختاری در رحم
هرگونه مشکل در بافت، دیواره یا ساختار رحم بر نحوه رشد و ریزش دیواره آن تأثیر میگذارد. رایجترین این مشکلات شامل موارد زیر هستند:
- فیبروم رحم: تودههای غیرسرطانی در دیواره عضلانی رحم؛
- پولیپ رحم: رشد زائد و بیخطر دیواره داخلی رحم؛
- آدنومیوز: نفوذ و رشد بافت دیواره رحم به داخل لایه عضلانی آن؛
- اندومتریوز: رشد بافت رحم در جایی خارج از آن (مانند تخمدانها یا لگن)؛
- هیپرپلازی اندومتر: ضخیم شدن بیشازحد دیواره داخلی رحم (یک وضعیت پیشسرطانی)؛
- و سرطانهای زنانه: مانند سرطان رحم یا سرطان دهانه رحم.
۳. عفونتها و عوارض بارداری
در برخی مواقع خونریزی شدید پریود به دلیل وجود عفونتهای زنانه یا عوارض ناشی از بارداری است:
- عفونتها: ابتلا به بیماریهای مقاربتی (مانند سوزاک، کلامیدیا یا تریکومونیازیس)، التهاب مزمن رحم (اندومتریت) و بیماری التهابی لگن (PID) میتوانند باعث خونریزی سنگین قاعدگی شوند.
- عوارض بارداری: سقط جنین، بارداری خارج از رحمی یا مشکلات مربوط به محل سزارین قبلی (نیچ سزارین) نیز از دلایل خونریزیهای شدید ناگهانی هستند.
۴. اختلالات انعقاد خون
اگر خون شما به خوبی لخته نشود، خونریزی قاعدگی طولانیتر و سنگینتر خواهد شد. رایجترین اختلالات انعقاد خون که در پریود شدید نقش دارند، عبارتاند از:
- بیماری فونویلبراند (یک نوع بیماری ارثی انعقادی)؛
- اختلالات عملکرد پلاکتها یا کاهش تعداد پلاکتهای خون (ترومبوسیتوپنی)؛
- و بیماریهای مزمن مانند سرطان خون (لوسمی)، بیماریهای کبدی یا کلیوی.
۵. استفاده از برخی داروها و ابزارهای پیشگیری
مصرف بعضی داروها یا استفاده از برخی روشهای درمانی، خونریزی پریود را سنگینتر میکند؛ از جمله:
- داروهای رقیقکننده خون مانند آسپرین و وارفارین؛
- داروهای هورمونی مانند تاموکسیفن یا هورموندرمانی؛
- و روشهای پیشگیری از بارداری مانند آییودی های مسی، قرصها، آمپولها یا ایمپلنتهای پیشگیری.
فراموش کردن زمان خارج کردن یا تعویض آییودی و ایمپلنت نیز باعث خونریزی غیرطبیعی پریود میشود.
۶. ورزش ناگهانی و سنگین
تغییر ناگهانی سبک زندگی از کمتحرکی به فعالیت ورزشی شدید (بهعنوان مثال شروع تمرینات فشرده برای مسابقات استقامتی) تعادل هورمونی بدن را بهم میزند. اگرچه این وضعیت معمولاً به آمنوره (قطع قاعدگی) منجر میشود؛ اما در برخی افراد با افزایش خونریزی قاعدگی همراه است.
پیروی از یک برنامه ورزشی استاندارد و متناسب با نیازهای بدنی، بهترین روش برای حفظ تناسب اندام و بهبود وضعیت سلامت عمومی شماست. برای دسترسی به انواع تمرینات ورزشی بهروز و هدفمند از مانکن کمک بگیرید.
برنامههای ورزشی بهروز و هدفمند
ارائه تمرینات مبتدی تا حرفه ای در بخش برنامه و تمرینات ورزشی به تفکیک نواحی بدن و نوع تمرین از دیگر قابلیت های مانکن است. با کمک این بخش می توانید ورزش روزانه خود طبق تصاویر متحرک و راهنمای صوتی انجام دهید، همچنین مقدار کالری سوزانده شده در ورزش به صورت خودکار در کالری های سوزانده شده شما ثبت خواهد شد.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و نصب برنامه روی لینک زیر بزنید.
شـروع کنیدتشخیص قاعدگی شدید
پزشک برای تشخیص خونریزی شدید قاعدگی، ابتدا سوالاتی درباره سابقه پزشکی و چرخه قاعدگیتان میپرسد. همچنین یک معاینه فیزیکی و معاینه لگنی انجام میدهد.
رایجترین سوالاتی که پزشک برای تشخیص پریود شدید از شما میپرسد، شامل موارد زیر هستند:
- سن شروع پریود؛
- تعداد روزهای پریود؛
- تعداد روزهای خونریزی شدید؛
- سابقه خانوادگی پریود شدید ؛
- سابقه بارداری و سقط جنین؛
- روشهای پیشگیری از بارداری مورد استفاده شما؛
- داروهای مصرفی؛
- فواصل تعویض نوار بهداشتی؛
- و تعداد نوار بهداشتی مورد استفاده در طول پریود.
آزمایشهای تشخیصی
پس از انجام معاینات اولیه، پزشک باتوجهبه سن، شرایط جسمی و شدت علائم شما از یک یا چند روش تشخیصی زیر برای بررسی دقیقتر علت خونریزی استفاده میکند.
- سونوگرافی لگن: رایجترین روش برای تشخیص علت پریود شدید به شمار میرود. سونوگرافی لگن بهصورت شکمی یا ترانسواژینال انجام میشود. روش ترانسواژینال دقیقتر است؛ زیرا با قرارگیری پروب داخل واژن، تصویر واضحتر و دقیقتری از ظاهر اندامها و بافتهای لگن بهدست میآید.
- آزمایش خون: این آزمایش، نشانههای کمخونی ناشی از از دست دادن خون زیاد، مشکلات مربوط به انعقاد خون و همچنین عملکرد غده تیروئید را بررسی میکند.
- تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI): این روش برای بررسی ساختارهای غیرطبیعی داخل رحم بکار میرود. اگر سونوگرافی نتواند اطلاعات کافی برای تشخیص علت خونریزی شدید ارائه دهد، پزشک MRI را توصیه میکند.
- پاپ اسمیر: پزشک با یک ابزار مخصوص، نمونهای از سلولهای سطح دهانه رحم را برمیدارد تا از نظر وجود تغییرات غیرطبیعی یا پیشسرطانی بررسی شود. پاپ اسمیر بهطور مستقیم علت پریود شدید را مشخص نمیکند؛ اما انجام آن بخشی از بررسیهای معمول برای رد کردن سایر علل جدیتر است.
- کشت سرویکس (دهانه رحم): این آزمایش برای بررسی وجود عفونت در ناحیه دهانه رحم انجام میشود؛ زیرا برخی عفونتها با ایجاد التهاب باعث خونریزی شدید قاعدگی میشوند. در این روش، نمونهای از ترشحات یا بافت دهانه رحم گرفته و در آزمایشگاه بررسی میشود.
- بیوپسی آندومتر: در این روش، نمونهای کوچک از بافت پوشش داخلی رحم (آندومتر) برداشته شده و زیر میکروسکوپ بررسی میشود. بیوپسی آندومتر به شناسایی سلولهای سرطانی، پیشسرطانی یا سایر ناهنجاریهای بافتی مرتبط با خونریزی شدید کمک میکند.
- علاوه بر آزمایشهای بالا، پزشک در صورت نیاز از روشهای تخصصیتر برای بررسی دقیقتر علت خونریزی استفاده میکند:
- سونوهیستروگرام: سونوگرافی با تزریق سالین برای بررسی مشکلات احتمالی در پوشش داخلی رحم به کار میرود. در این روش، رحم با محلول آب نمک استریل پر میشود تا پزشک بتواند داخل آن را با وضوح بیشتری مشاهده کند.
- هیستروسکوپی: برای بررسی وجود پولیپ، فیبروم یا سایر بافتهای غیرطبیعی داخل رحم به کار میرود. این روش به پزشک اجازه میدهد واژن، دهانه رحم و رحم را از نزدیک بررسی کند. همچنین امکان خارج کردن ضایعاتی مانند فیبروم یا پولیپ در حین هیستروسکوپی وجود دارد.
درمان پریود شدید
درمان خونریزی شدید قاعدگی به علت زمینهای، شدت خونریزی، سن، وضعیت سلامت عمومی، سابقه پزشکی، تمایل فرد به بارداری در آینده و ترجیحات شخصی او بستگی دارد. در برخی افراد خصوصا زمانی که خونریزی ناشی از نوسانات خفیف هورمونی باشد، منوراژی بدون نیاز به درمان خاص بهبود مییابد. همچنین در افرادی که اضافهوزن یا چاقی دارند، کاهش وزن به کنترل خونریزی قاعدگی کمک میکند. بااینحال در صورت تداوم یا شدت یافتن علائم، درمان پزشکی ضروری خواهد بود.
پزشک متناسب با علت خونریزی، ابتدا درمان دارویی را آغاز میکند. سپس در صورت نیاز روشهای جراحی کمتهاجمیتر و در موارد جدی، جراحیهای تهاجمیتر را توصیه میکند.
۱.دارو برای کاهش خونریزی پریود
در اغلب موارد، درمان پریود شدید ابتدا با دارو آغاز میشود و در صورت مؤثر نبودن، روشهای تهاجمیتر در نظر گرفته میشوند. مهمترین درمانهای دارویی برای پریود شدید عبارتاند از:
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): مانند ایبوپروفن که علاوه بر کاهش درد و گرفتگیهای قاعدگی، میزان خونریزی را کاهش میدهند.
- داروهای ضد فیبرینولیتیک: مانند ترانگزامیک اسید که با جلوگیری از تجزیه لختههای خون باعث کاهش خونریزی قاعدگی میشوند.
- مکملهای آهن: در زنان مبتلا به کمخونی ناشی از خونریزی شدید برای جبران ذخایر آهن و درمان کمخونی تجویز میشود.
- درمانهای هورمونی: با تنظیم تعادل هورمونها، خونریزی را کاهش داده و چرخه قاعدگی را منظمتر میکنند. این درمانها شامل قرصهای جلوگیری از بارداری، حلقه یا چسب واژینال، دستگاه داخل رحمی آزادکننده لوونورژسترل IUD) هورمونی) و سایر روشهای پیشگیری هورمونی هستند.
- پروژستینها: فرمهای مصنوعی هورمون پروژسترون هستند که برای تنظیم رشد آندومتر و کاهش خونریزی تجویز میشوند.
- هورموندرمانی جایگزین (HRT): در برخی زنان مبتلا به خونریزی شدید مرتبط با دوران پیشیائسگی برای ایجاد تعادل بین استروژن و پروژسترون استفاده میشود. این روش مزایا و خطراتی دارد که باید پیش از شروع درمان با پزشک بررسی شود.
- آگونیستها و آنتاگونیستهای هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRH): این داروها با مهار موقت فعالیت هورمونی تخمدانها، خونریزی قاعدگی را به طور قابلتوجهی کاهش داده یا بهطور موقت متوقف کنند.
- دسموپرسین (بهصورت اسپری بینی): در افراد مبتلا به بیماری فون ویلبراند برای بهبود انعقاد خون و کاهش خونریزی تجویز میشود.
۲. درمانهای جراحی و مداخلهای
در صورتی که درمان دارویی مؤثر نباشد یا خونریزی شدید به علت مشکلات ساختاری رحم مانند فیبروم یا پولیپ اتفاق بیفتد، پزشک انجام روشهای جراحی یا مداخلهای را توصیه میکند. انتخاب روش مناسب به علت اصلی خونریزی و شرایط بیمار بستگی دارد. درمانهای جراحی که برای کنترل قاعدگی شدید به کار میروند، شامل موارد زیر هستند:
- هیستروسکوپی: در این روش، پزشک با استفاده از یک لوله باریک مجهز به دوربین داخل رحم را مشاهده میکند. علاوه بر تشخیص علت خونریزی، امکان برداشتن پولیپها یا سایر ضایعات داخل رحم نیز وجود دارد.
- اتساع و کورتاژ (D&C): در این روش، لایه سطحی آندومتر برداشته میشود. در اغلب موارد، نمونه بافتی بهدستآمده برای بررسی علت خونریزی به آزمایشگاه ارسال میشود.
- میومکتومی: این جراحی با هدف خارج کردن فیبرومهای رحمی و حفظ رحم انجام میشود. میومکتومی معمولاً برای زنانی توصیه میشود که قصد دارند در آینده باردار شوند.
- آمبولیزاسیون شریان رحمی (UAE): این روش با کاهش جریان خون به فیبرومها یا برخی تودههای رحمی باعث کوچک شدن آنها و کاهش خونریزی میشود.
- ابلیشن آندومتر: در این روش، تمام یا بخشی از پوشش داخلی رحم (آندومتر) تخریب میشود تا خونریزی قاعدگی کاهش یابد یا متوقف شود.
- هیسترکتومی: جراحی برداشتن رحم که درمان قطعی خونریزی شدید محسوب میشود. پس از هیسترکتومی، فرد دیگر قاعدگی نخواهد داشت و امکان بارداری نیز وجود ندارد. بنابراین این روش فقط در موارد شدید یا زمانی که سایر درمانها مؤثر نبودهاند، در نظر گرفته میشود.
تغذیه در خونریزی شدید قاعدگی
افزایش دریافت برخی مواد مغذی به جبران کمبودهای تغذیهای ناشی از پریود شدید کمک میکند. بااینحال قبل از مصرف هر نوع ویتامین، ماده معدنی یا مکمل جدید حتماً با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. مهمترین تغییرات غذایی برای کاهش اثرات قاعدگی شدید شامل موارد زیر هستند:
۱.نوشیدن آب کافی
نوشیدن ۴ تا ۶ لیوان آب اضافه در روزهای خونریزی شدید به حفظ حجم خون کمک میکند. همچنین میتوانید کمی نمک به غذاهایتان اضافه کرده یا از نوشیدنیهای حاوی الکترولیت استفاده کنید تا تعادل مایعات و املاح بدن حفظ شود.
۲. افزایش مصرف غذاهای سرشار از آهن
شما در طول قاعدگی شدید، مقداری زیادی آهن از دست میدهید. بدن برای ساخت هموگلوبین به آهن نیاز دارد. قاعدگیهای بسیار شدید، ذخایر آهن بدن را کاهش میدهند و در نهایت باعث کمخونی ناشی از فقر آهن میشوند. افزایش مصرف غذاهای سرشار از آهن در حفظ ذخایر آهن بدن و جلوگیری از کاهش بیشازحد آن نقش مهمی دارد.
بهترین غذاهای غنی از آهن عبارتاند از:
- صدفهای خوراکی؛
- اسفناج؛
- جگر و سایر گوشتهای احشایی؛
- حبوبات مانند عدس، نخود، نخودفرنگی و سویا؛
- گوشت چرخکرده و سایر گوشتهای قرمز؛
- تخمه کدو؛
- کینوا؛
- گوشت بوقلمون؛
- بروکلی؛
- و توفو.
۳. استفاده از ظروف چدنی برای پختوپز
پخت غذا در قابلمه یا تابه چدنی، مقدار آهن غذای شما را افزایش میدهد. غذاهای آبکی مانند انواع سوپ، آهن بیشتری از ظرف جذب میکنند و اگر غذا را مرتب هم بزنید، آهن قابلتوجهی وارد آن میشود. البته در این کار زیادهروی نکنید؛ پخت مداوم غذا در ظروف چدنی به دریافت آهن بیشازحد منجر میشود.
۴. افزایش مصرف ویتامین C
برخی مطالعات نشان دادهاند که ویتامین C به کاهش خونریزی کمک میکند؛ البته شواهد علمی در اینباره هنوز قطعی نیست. همچنین جذب آهن را در بدن افزایش میدهد و در نتیجه از بروز کمخونی ناشی از فقر آهن پیشگیری میکند.
منابع خوب ویتامین C شامل موارد زیر هستند:
- فلفل دلمهای (قرمز، زرد یا سبز)؛
- کیوی؛
- پرتقال و نارنگی؛
- توت فرنگی؛
- لیمو ترش و لیمو شیرین؛
- کلم بروکلی؛
- جعفری تازه؛
- کلم پیچ؛
- گوجه فرنگی؛
- و فلفل سبز تند.
۵. مصرف شیره ملاس به جای شکر
شیره ملاس (بلکاسترپ) که از فرآوری نیشکر بهدست میآید، فقط یک شیرینکننده ساده نیست. این ماده غلیظ و تیرهرنگ، منبع خوبی از آهن است و علاوه بر آن، مواد معدنی مهمی مانند کلسیم، منیزیم و سلنیوم نیز دارد. با جایگزینکردن شیره ملاس بهجای شکر معمولی در برخی از غذاها یا نوشیدنیها، آهن دریافتی بدنتان را در دوران خونریزی شدید قاعدگی افزایش دهید.
عوارض پریود شدید
خونریزی شدید قاعدگی در طولانیمدت به بروز مشکلات پزشکی دیگری منجر میشود. مهمترین عوارض آن عبارتاند از:
کمخونی ناشی از پریود شدید
کمخونی، شایعترین عارضه خونریزی شدید قاعدگی به شمار میرود. در این وضعیت، بدن شما گلبول قرمز کافی برای اکسیژنرسانی مناسب به بافتها را ندارد. تعداد گلبولهای قرمز از طریق سطح هموگلوبین اندازهگیری میشود. هموگلوبین، پروتئین موجود در گلبولهای قرمز است که وظیفه انتقال اکسیژن به بافتهای مختلف بدن را بر عهده دارد. کمخونی فقر آهن زمانی رخ میدهد که بدن تلاش میکند گلبولهای قرمز ازدسترفته را جبران کند. در این فرایند، بدن از ذخایر آهن برای تولید هموگلوبین بیشتر استفاده میکند تا اکسیژن کافی به بافتها برسد. خونریزی شدید قاعدگی، سطح دخایر آهن بدن را بیشازحد پایین میآورد و در نتیجه به کمخونی فقر آهن منجر میشود.
علائم شایع کمخونی فقر آهن شامل سردرد و احساس خستگی، رنگپریدگی پوست، سرگیجه، تنگینفس، ضربان قلب نامنظم یا سریع و سردی دستها و پاها هستند.
درد شدید
خونریزی شدید قاعدگی معمولا با گرفتگیها و دردهای شدید همراه است. به این وضعیت «دیسمنوره» گفته میشود. اگر این دردها بهحدی شدید هستند که مانع انجام فعالیتهای روزمرهتان میشوند، حتماً با پزشک خود صحبت کنید.
تأثیر منفی بر کیفیت زندگی
خونریزی شدید و طولانیمدت قاعدگی علاوه بر مشکلات جسمی بر جنبههای مختلف زندگی روزمره تأثیر میگذارد. محدودیت در فعالیتهای اجتماعی، ورزشی یا شغلی و همچنین استرس و اضطراب ناشی از خونریزی شدید و غیر قابل کنترل از مهمترین تأثیرات منفی پریود شدید بر کیفیت زندگی هستند.
حرف آخر
خونریزی شدید قاعدگی یک وضعیت آزاردهنده است و به دلایل مختلفی اتفاق میافتد. بااینحال در صورت تشخیص درست و درمان مناسب میتوان آن را بهخوبی مدیریت کرد. در این مطلب از سایت مانکن با علائم، علل، روشهای تشخیص و درمان پریود شدید آشنا شدید. از همراهی شما تا پایان این مقاله سپاسگزاریم.
سوالات متداول
- برای خونریزی شدید پریودی چی بخوریم؟
مصرف غذاهای سرشار از آهن مانند گوشت قرمز، جگر، عدس، لوبیا و اسفناج به همراه منابع ویتامین C به جبران آهن از دسترفته و کاهش خطر کمخونی کمک میکند. اگر خونریزی خیلی شدید باشد، پزشک علاوه بر اصلاح رژیم غذایی، داروهایی مانند ترانگزامیک اسید یا مفنامیک اسید را برای کاهش خونریزی تجویز میکند.
- درمان خانگی خونریزی شدید قاعدگی چیست؟
نوشیدن آب فراوان، مصرف غذاهای سرشار از آهن و استراحت کافی به کاهش ضعف ناشی از خونریزی شدید قاعدگی کمک میکند. برخی دمنوشهای گیاهی مانند زنجبیل، بومادران و دارچین نیز در کاهش خونریزی یا تسکین درد و گرفتگیهای قاعدگی موثرند.
منابع: my.clevelandclinic.org،prevention.com،mayoclinic.org/ ویراستار: طیبه جلایر
