علت درد پهلو چیست؟ راهنمای کامل تشخیص و درمان
حتما برای شما هم پیش آمده که در حین فعالیت بدنی، استراحت یا تغییر موقعیت دچار پهلو درد شوید. درد پهلو از مشکلات شایعی است که به دلایل مختلفی اتفاق میافتد. در بسیاری از موارد، این درد با استراحت و مراقبتهای ساده بهبود مییابد؛ بااینحال برخی از دردهای پهلو به بررسی پزشکی نیاز دارند. اگر کنجکاوید که با علت درد در ناحیه پهلو و روشهای کنترل آن آشنا شوید، این مطلب از سایت مانکن برای شماست. در ادامه با علل درد پهلو، علائم خطر، روشهای تشخیص و راهکارهای درمان آن آشنا میشوید.
درد پهلو چیست؟
درد پهلو، نوعی احساس درد در یک یا هر دو طرف شکم و متمایل به پهلوها است که به دلایل مختلفی مانند آسیبدیدگی، بیماری یا عفونت ایجاد میشود. این درد از خفیف تا شدید متغیر است و به شکل یک درد مبهم یا درد تیز و ناگهانی احساس میشود. درد پهلو گاهی بهصورت دورهای ایجاد میشود و معمولاً در یکی از طرفین بدن شدیدتر است؛ اما گاهی هر دو پهلو را درگیر میکند. این دردِ بسیار شایع در اغلب موارد نگرانکننده نیست؛ اما درد شدید و مداوم پهلو که برای چند روز ادامه پیدا کند، باید توسط پزشک بررسی شود.
۱۳ علت شایع درد پهلو
درد پهلو به شکلهای مختلفی ظاهر میشود؛ از یک درد خفیف و موقتی گرفته تا درد شدید و مداوم که فعالیتهای روزمره را تحت تأثیر قرار میدهد. محل ایجاد درد، شدت آن و علائم همراه، اطلاعات مهمی درباره علت اصلی آن ارائه میدهند. عوامل مختلفی باعث ایجاد درد در ناحیه پهلو میشوند. مهمترین علتهای پهلو درد عبارتاند از:
۱.مشکلات کلیه و مجاری ادراری: بیماریهایی مانند سنگ کلیه، سنگ حالب و عفونتهای ادراری از شایعترین دلایل درد پهلو هستند. درد ناشی از مشکلات کلیوی در قسمت پشت و زیر دندهها احساس میشود و معمولا با علائمی مانند سوزش ادرار، تب یا تغییر در ادرار همراه است.
۲. کشیدگی یا گرفتگی عضلات پهلو: فعالیت شدید ورزشی، بلند کردن اجسام سنگین، حرکات ناگهانی یا نشستن طولانیمدت باعث آسیب یا تحریک عضلات پهلو میشود. این نوع درد معمولاً با حرکت، چرخش بدن یا لمس محل درد تشدید میشود.
۳. مشکلات ستون فقرات: بیماریهایی مانند فتق دیسک، آرتروز ستون فقرات و تغییرات فرسایشی دیسکها با تحریک اعصاب باعث انتشار درد به ناحیه پهلو میشوند. این درد در اغلب موارد با کمردرد یا احساس گزگز و بیحسی همراه است.
۴. مشکلات گوارشی: برخی اختلالات گوارشی مانند نفخ شدید، مشکلات روده، بیماریهای معده یا مشکلات مربوط به کیسه صفرا باعث ایجاد درد در ناحیه پهلو میشوند. محل درد و علائم همراه مانند تهوع یا تغییرات گوارشی در تشخیص علت اصلی درد نقش مهمی دارند.
۵. بیماریهای کبد و اندامهای داخلی: گاهی اوقات مشکلاتی مانند بیماریهای کبد، کیسه صفرا یا برخی بیماریهای مربوط به اندامهای داخلی شکم، درد در ناحیه پهلو ایجاد میکنند؛ خصوصا درد پهلو راست.
۶. زونا: این عفونت ویروسی باعث درد، سوزش یا حساسیت در یک طرف بدن میشود. در بسیاری از موارد، درد قبل از ظاهر شدن بثورات پوستی آغاز میشود.
۷. مشکلات عروقی: در موارد نادر، برخی مشکلات عروقی مانند بزرگ شدن غیرطبیعی آئورت شکمی، درد پهلو ایجاد میکند. این نوع درد به بررسی پزشکی فوری نیاز دارد.
سایر علل کمتر شایع پهلو درد شامل موارد زیر هستند:
۸. مشکلات عصبی: فشار یا تحریک عصبهای خارجشده از ستون فقرات باعث ایجاد درد تیرکشنده در ناحیه پهلو میشود. این نوع درد با علائمی مانند گزگز، بیحسی یا انتشار درد به کمر و اندامها همراه است.
۹. التهاب یا آسیب دندهها: ضربه به ناحیه دندهها، شکستگی یا التهاب غضروفهای اطراف دندهها باعث ایجاد درد در قسمت کناری بدن میشود. این درد معمولاً با لمس محل آسیبدیده، حرکت یا نفس عمیق تشدید میشود.
۱۰. مشکلات ریوی و پرده جنب: برخی بیماریهای ریوی مانند عفونت ریه یا التهاب پرده جنب نیز درد پهلو ایجاد میکنند. این درد معمولاً هنگام نفس عمیق، سرفه یا حرکت قفسه سینه بیشتر میشود.
۱۱. بیماریهای زنان: مشکلات زنان مانند کیست تخمدان، عفونتهای لگنی یا سایر اختلالات مربوط به اندامهای تناسلی میتوانند باعث درد در قسمت پایین شکم و پهلو شوند. محل درد و علائم همراه مانند تغییرات قاعدگی در تشخیص علت اهمیت بسیاری دارد.
۱۲. آپاندیسیت: التهاب آپاندیس یکی از علتهای مهم درد در سمت راست شکم به شمار میرود که گاهی در ناحیه پهلو نیز احساس میشود. این درد معمولاً بهتدریج شدیدتر میشود و ممکن است با تب، تهوع یا کاهش اشتها همراه باشد.
۱۳. پانکراتیت: التهاب پانکراس باعث دردی در قسمت بالای شکم میشود که به پشت یا پهلوها انتشار پیدا میکند. این درد معمولاً شدید بوده و با تهوع، استفراغ یا حساسیت شکم همراه است.
علت درد پهلو چپ چیست؟
شدت و علائم درد پهلو چپ باتوجهبه علت زمینهای آن متفاوت است. علل شایع این درد عبارتاند از سنگ کلیه، التهاب لوزالمعده، سندرم روده تحریکپذیر، التهاب معده یا روده و برخی اختلالات عصبی. در بسیاری از موارد، درد پهلو چپ با علائم دیگری مانند تهوع، نفخ، تغییر در عادات دفع، سوزش ادرار، وجود خون در ادرار یا تب همراه است. گاهی این درد به سایر نواحی شکم یا پشت پخش میشود. اگر درد شدید، مداوم یا همراه با علائم هشداردهنده باشد، مراجعه به پزشک برای تشخیص علت درد و شروع درمان مناسب ضرورت دارد.
علت درد پهلو راست چیست؟
درد پهلو راست در اثر کشیدگی عضلات، آسیبهای ورزشی یا مشکلات ستون فقرات و اعصاب ایجاد میشود. سنگ کلیه، سنگ حالب و عفونتهای دستگاه ادراری نیز از علل شایع این درد هستند. همچنین در زنان، برخی مشکلات مربوط به رحم و تخمدانها به درد پهلو راست منجر میشود. علاوه بر این، بیماریهای کبد و کیسه صفرا، زونا و حتی استرس طولانیمدت نیز میتوانند باعث بروز درد یا ناراحتی در این ناحیه شوند.
درد پهلو هنگام حرکت نشانه چیست؟
پهلو درد هنگام حرکت اغلب به درگیری عضلات، مفاصل، دندهها یا سایر ساختارهای اسکلتیعضلانی مربوط میشود. در این شرایط، حرکاتی مانند خم شدن، چرخش بدن، بلند کردن اجسام یا تغییر وضعیت، درد را افزایش میدهند. کشیدگی عضلات، آسیبهای ناشی از فعالیت بدنی و برخی مشکلات ستون فقرات از علل شایع این نوع درد هستند. درد پهلو هنگام حرکت معمولاً با استراحت کاهش یافته و با فعالیت یا فشار بر ناحیه درگیر شدت مییابد.
درد پهلو هنگام ورزش
درد پهلو در زمان ورزش بهخصوص هنگام دویدن، یکی از مشکلات شایع در ورزشکاران و افراد فعال است. شروع ناگهانی فعالیت، گرم نکردن بدن، تنفس نامناسب یا ورزش کردن بلافاصله پس از غذا خوردن احتمال بروز این درد را افزایش میدهد. این درد معمولاً بهصورت احساس گرفتگی، تیر کشیدن یا درد مبهم در یک طرف پهلو ظاهر شده و اغلب با کاهش شدت فعالیت یا استراحت بهتر میشود. علت دقیق این عارضه بهطور کامل مشخص نیست. بااینحال بسیاری از متخصصان، آن را با انقباض عضلات تنفسی، تحریک رباطهای اطراف اندامهای شکمی یا افزایش فشار بر دیافراگم مرتبط میدانند.
رعایت اصول صحیح ورزش خصوصا گرم کردن بدن قبل از تمرین و سرد کردن آن پس از پایان فعالیت، نقش مهمی در کاهش فشار واردشده به عضلات و پیشگیری از درد پهلو دارد. برای دسترسی به انواع تمرینات گرم کردن و سرد کردن استاندارد از مانکن کمک بگیرید.
برنامههای ورزشی بهروز و هدفمند
ارائه تمرینات مبتدی تا حرفه ای در بخش برنامه و تمرینات ورزشی به تفکیک نواحی بدن و نوع تمرین از دیگر قابلیت های مانکن است. با کمک این بخش می توانید ورزش روزانه خود طبق تصاویر متحرک و راهنمای صوتی انجام دهید، همچنین مقدار کالری سوزانده شده در ورزش به صورت خودکار در کالری های سوزانده شده شما ثبت خواهد شد.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و نصب برنامه روی لینک زیر بزنید.
شـروع کنیدعلت درد پهلو هنگام نفس کشیدن چیست؟
درد پهلو هنگام نفس کشیدن معمولاً زمانی رخ میدهد که بافتهای اطراف ریهها، دندهها یا عضلات قفسه سینه درگیر شده باشند. در این حالت، درد هنگام نفس عمیق، سرفه یا خندیدن بیشتر احساس میشود. التهاب پرده جنب، عفونتهای ریوی، آسیب دندهها و کشیدگی عضلات بین دندهای از جمله علل احتمالی این نوع درد هستند. شدت درد در برخی افراد به میزان باز شدن قفسه سینه هنگام تنفس بستگی دارد؛ بنابراین با هر دم و بازدم تغییر میکند.
درد پهلو در بارداری
درد پهلو در بارداری همیشه نشانه خطرناکی نیست و اغلب به تغییرات طبیعی بدن در این دوران مربوط میشود. با بزرگتر شدن رحم، رباطها و عضلات اطراف آن تحت کشش قرار میگیرند و گاهی درد یا احساس فشار در پهلو ایجاد میکنند. این درد معمولاً با برخی حرکات یا فعالیتهای روزمره تشدید میشود. مشکلاتی مانند عفونتهای ادراری یا سنگ کلیه نیز از علل احتمالی درد پهلو در دوران بارداری هستند.
تفاوت درد پهلو ناشی از کلیه و عضله چیست؟
اغلب موارد پهلو درد، منشأ عضلانی یا کلیوی دارد. برای تشخیص آنها باید به ویژگیهای درد و علائم همراه توجه کنید. درد عضلانی معمولاً پس از فعالیت بدنی، بلند کردن اجسام سنگین یا انجام حرکات ناگهانی ایجاد میشود و با حرکت، چرخش بدن یا لمس ناحیه دردناک تغییر میکند. این نوع درد اغلب با استراحت، استفاده از کمپرس گرم و انجام حرکات کششی بهبود مییابد.
در مقابل، درد کلیه معمولاً عمیقتر احساس میشود و اغلب در قسمت پشت یا پهلو و زیر دندهها ایجاد میشود. این درد با تغییر وضعیت بدن یا استراحت، کاهش قابلتوجهی پیدا نمیکند و گاهی با علائمی مانند تب، تهوع، استفراغ، سوزش ادرار، تکرر ادرار یا وجود خون در ادرار همراه است. همچنین درد ناشی از سنگ کلیه اغلب به کشاله ران یا قسمت پایین شکم پخش میشود.
درد پهلو که با حرکت تغییر میکند، غالبا به مشکلات عضلانی و اسکلتی مربوط است. درد ثابت و عمیق همراه با علائم ادراری یا تب، احتمال وجود یک مشکل کلیوی را افزایش میدهد.
روشهای تشخیص علت درد پهلو
پزشک برای تشخیص علت درد پهلو ابتدا سوابق پزشکی شما را بررسی میکند و معاینه فیزیکی انجام میدهد. همچنین سوالاتی مشابه موارد زیر میپرسد:
- درد در پهلوی چپ، پهلوی راست یا هر دو طرف بدن احساس میشود؟
- دقیقاً در کدام ناحیه درد دارید؟
- آیا انجام برخی فعالیتها باعث بهتر یا بدتر شدن درد میشود؟
- آیا علاوه بر درد پهلو، علائم دیگری نیز دارید؟
گاهی برای تشخیص علت دقیق درد، چند آزمایش و بررسی تکمیلی نیز انجام میشود. این آزمایشها شامل موارد زیر هستند:
- پانل متابولیک پایه :(BMP) این نوع ازمایش خون با ارزیابی عملکرد کلیهها نشان میدهد که آیا آنها بهدرستی کار میکنند یا نه.
- آزمایش کامل خون (CBC) و آزمایش ادرار: این آزمایشها برای بررسی عملکرد اندامهای مختلف بدن و شناسایی علائم عفونت، برخی بیماریها و سایر مشکلات احتمالی به کار میروند.
- روشهای تصویربرداری: سیتیاسکن و سونوگرافی به تشخیص سنگ کلیه و تعیین اندازه و محل آن کمک میکنند. همچنین تصویربرداری با اشعه ایکس از ستون فقرات یا MRI آسیبها و ناهنجاریهای ستون فقرات را با جزئیات بیشتری نشان میدهد.
- سیستوسکوپی: پزشک یک لوله باریک مجهز به نور و دوربین را از طریق مجرای ادرار وارد مثانه میکند. این روش با بررسی داخل مثانه و بخشهای پایینی دستگاه ادراری، مشکلات احتمالی را تشخیص میدهد.
درمان درد پهلو
درمان درد پهلو به علت زمینهای آن بستگی دارد. پزشک پس از تشخیص علت درد، مناسبترین روش درمان را انتخاب میکند. برخی موارد با استراحت و مراقبتهای ساده بهبود پیدا میکنند؛ درحالیکه برخی دیگر به دارو یا درمانهای تخصصی نیاز دارند.
رایجترین روشهای درمان پهلو درد شامل موارد زیر هستند:
۱.درمان عفونتها: اگر درد پهلو ناشی از عفونت کلیه یا عفونتهای دستگاه ادراری باشد، پزشک برای کنترل و رفع عفونت آنتیبیوتیک تجویز میکند.
۲. درمان سنگ کلیه: سنگهای ریز با مصرف مایعات کافی بهطور طبیعی دفع شوند. در مورد سنگهای کلیه بزرگتر، پزشک از روشهایی مانند دارو درمانی، سنگشکن یا جراحی را برای خارج کردن سنگ استفاده میکند.
۳. درمان مشکلات عضلانی و اسکلتی: استراحت، مصرف داروهای مسکن، فیزیوتراپی، تمرینات کششی و استفاده از کمپرس سرد یا گرم به کاهش درد ناشی از کشیدگی عضلات یا آسیبهای اسکلتیعضلانی کمک میکند.
۴. درمان بیماریهای ستون فقرات: درمان پهلو درد به علت مشکلاتی مانند فتق دیسک یا آرتروز ستون فقرات با فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهاب و در برخی موارد جراحی انجام میشود.
۵. درمان بیماریهای کبد، کیسه صفرا و زونا: باتوجهبه علت بیماری، درمان شامل تغییر رژیم غذایی، مصرف داروهای مناسب، داروهای ضد ویروس یا در برخی موارد جراحی است.
۶. درمان بیماریهای جدیتر: برخی بیماریهای کلیوی یا سرطانها به درمانهای تخصصیتری مانند دیالیز، جراحی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی نیاز دارند.
درمان خانگی درد پهلو
درمان خانگی درد پهلو فقط در مواردی توصیه میشود که درد خفیف بوده و ناشی از مشکلاتی مانند کشیدگی عضلات، فعالیت بدنی شدید یا برخی علل موقتی باشد. برای این منظور میتوانید روشهای خانگی زیر را امتحان کنید:
- استراحت کافی برای پهلو درد ناشی از کشیدگی عضلات یا فعالیت بدنی؛
- نوشیدن آب کافی و حفظ هیدراتاسیون بدن برای دفع سنگهای کلیه کوچک و کاهش علائم؛
- کمپرس گرم روی ناحیه دردناک برای شل شدن عضلات و کاهش ناراحتی؛
- استفاده از کمپرس سرد ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از آسیبدیدگی برای تسکین درد و التهاب؛
- انجام حرکات کششی ملایم برای دردهای پهلو با منشأ عضلانی؛
- پرهیز از فعالیتهای تشدید کننده درد مانند بلند کردن اجسام سنگین، حرکات ناگهانی و…؛
- و مصرف داروهای مسکن تحت نظر پزشک.
پیشگیری از درد پهلو
پهلو درد به طور کامل قابل پیشگیری نیست. بااینحال توجه به چند نکته ساده در کاهش احتمال بروز آن نقش دارد؛ از جمله:
- حفظ هیدراتاسیون بدن با نوشیدن مایعات کافی خصوصا آب؛
- داشتن رژیم غذایی متعادل و کاهش مصرف سدیم و نوشیدنیهای گازدار؛
- حفظ وزن سالم؛
- اصلاح وضعیت نشستن و ایستادن؛
- کنترل بیماریهای زمینهای مانند دیابت و فشار خون؛
- گرم کردن بدن قبل از شروع ورزش؛
- پیروی از یک برنامه ورزشی استاندارد و اصولی؛
- گرم نکه داشتن پهلوها در هوای سرد؛
- و دفع ادرار به صورت منظم.
چه زمانی درد پهلو خطرناک است؟
درد پهلو در بسیاری از موارد به دلیل مشکلات خفیف عضلانی یا برخی بیماریهای قابل درمان ایجاد میشود؛ اما گاهی نشانه یک مشکل پزشکی جدی است. توصیه میشود در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید:
- درد شدید یا ناگهانی پهلو؛
- درد پهلو همراه با تب، لرز یا احساس ناخوشی عمومی؛
- تهوع یا استفراغ شدید و مداوم؛
- وجود خون در ادرار یا تغییرات غیرعادی در رنگ ادرار؛
- سوزش ادرار، تکرر ادرار یا ناتوانی در دفع ادرار؛
- درد پهلو پس از ضربه، زمین خوردن یا تصادف؛
- انتشار درد به شکم، کشاله ران یا سایر نواحی بدن همراه با شدت زیاد؛
- سرگیجه، ضعف شدید، رنگپریدگی یا تپش قلب؛
- و دردی که با استراحت بهبود پیدا نمیکند یا برای چند روز ادامه دارد.
حرف آخر
درد پهلو، کیفیت زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار میدهد و گاهی انجام فعالیتهای ساده را دشوار میکند؛ بااینحال پهلو درد یک علامت است، نه یک بیماری. همانطور که در این مطلب از سایت مانکن مطالعه کردید، عوامل مختلفی در بروز این درد نقش دارند؛ از مشکلات عضلانی و اسکلتی گرفته تا بیماریهای کلیوی، گوارشی و کبدی. تشخیص صحیح علت زمینهای، مهمترین قدم برای انتخاب روش درمان مناسب و پیشگیری از عوارض احتمالی است.
سوالات متداول
- بهترین دارو برای درمان درد پهلو کدام است؟
پاسخ این سوال به علت اصلی بروز پهلو درد بستگی دارد. بهطور کلی داروهای مسکن مانند استامینوفن و ایبوپروفن و مسکنهای موضعی مانند ژل دیکلوفناک از رایجترین داروهای موثر در کاهش پهلودرد هستند.
- درد پهلو هنگام خواب نشانه چیست؟
درد پهلو هنگام خواب معمولاً به دلیل وضعیت نامناسب خواب، کشیدگی عضلات یا استفاده از تشک نامناسب ایجاد میشود. بااینحال در برخی موارد با مشکلات کلیوی، سنگ کیسه صفرا یا برخی اختلالات گوارشی مرتبط است.
منابع: my.clevelandclinic.org،emedicine.medscape.com،keckmedicine.org/ ویراستار: طیبه جلایر
