سیاهی زیر چشم چه علتی دارد و چگونه درمان می‌شود؟

سیاهی زیر چشم یکی از مشکلات شایع پوستی است که چهره را خسته، بی‌حال یا مسن‌تر نشان می‌دهد. این تیرگی گاهی حتی با وجود خواب کافی نیز باقی می‌ماند و به همین دلیل، بسیاری از افراد برای پوشاندن آن از کانسیلر و محصولات آرایشی استفاده می‌کنند. بااین‌حال، سیاهی دور چشم دلایل مختلفی دارد و روش درمان آن نیز با‌توجه‌به علت ایجاد تیرگی متفاوت است. در این مطلب از سایت مانکن با ۱۴ علت سیاهی زیر چشم و روش‌های درمان آن آشنا می‌شوید.

سیاهی زیر چشم چیست؟

سیاهی زیر چشم به‌عنوان یکی از مشکلات پوستی متداول در هر سن و هر نوع پوستی دیده می‌شود. در چنین شرایطی، ناحیه زیر چشم باتوجه‌به رنگ طبیعی پوست آبی، بنفش، قهوه‌ای یا سیاه به نظر می‌رسد و چهره را خسته‌تر یا مسن‌تر نشان می‌دهد. با افزایش سن، پوست زیر چشم به‌تدریج نازک‌تر و شل‌تر می‌شود؛ بنابراین رگ‌های خونی بیشتر نمایان می‌شوند و تیرگی این ناحیه را بیشتر می‌کنند. گاهی چیزی که به‌صورت سیاهی زیر چشم دیده می‌شود، در واقع سایه‌ای است که به دلیل پف پلک‌ها یا ایجاد گودی زیر چشم با افزایش سن به وجود می‌آید. بااین‌حال سیاهی دور چشم معمولاً نشانه یک مسئله پزشکی نیست و در اغلب موارد فقط یک مشکل ظاهری محسوب می‌شود.

۱۴ علت تیرگی زیر چشم

سیاهی زیر چشم، علل مختلفی دارد و غالبا به دلیل بیماری خاصی ایجاد نمی‌شود. به‌طور کلی ترکیبی از فاکتورهای محیطی، سبک زندگی، ژنتیکی و وجود برخی بیماری‌های زمینه‌ای در تیره شدن پوست اطراف چشم نقش دارد. رایج‌ترین علل تیرگی زیر چشم عبارت‌اند از:

۱. افزایش سن، شایع‌ترین علت سیاهی زیر چشم

با بالارفتن سن، پوست زیر چشم شل و نازک شده و عروق خونی زیر پوست واضح‌تر می‌شود؛ این روند تیرگی زیر چشم را افزایش می‌دهد. همچنین ایجاد گودی در زیر چشم با ایجاد سایه، تیرگی این ناحیه را تشدید می‌کند.

۲. آلرژی و سیاهی زیر چشم

آلرژی علاوه بر آبریزش و گرفتگی بینی بر پوست نازک پلک‌ها نیز اثر می‌گذارد و با تحریک این ناحیه باعث خارش و تیرگی زیر چشم می‌شود. آلرژن‌های محیطی، لوازم آرایش و قطره‌های چشمی از علل شایع این واکنش هستند.

۳. بیماری‌های سینوسی

سینوزیت مزمن با ایجاد فشار در اطراف چشم بر عروق خونی این ناحیه اثر می‌گذارد و باعث تجمع خون و تیرگی زیر چشم می‌شود. احتباس مایعات ناشی از سینوزیت نیز با ایجاد پف، ظاهر تیرگی را تشدید می‌کند.

۴. کمبود خواب و سیاهی زیر چشم

با کمبود خواب، عروق خونی اطراف چشم گشاد می‌شوند و واضح‌تر به نظر می‌رسند. این مسئله به دلیل واکنش طبیعی بدن به خستگی و استرس اتفاق می‌افتد. با گشاد شدن این عروق، آنها از پشت پوست نازک زیر چشم بهتر دیده می‌شوند و ظاهری آبی‌رنگ یا تیره ایجاد می‌کنند.

۵. ژنتیک

استعداد ابتلا به تیرگی زیر چشم در اغلب موارد جنبه ارثی دارد. مطالعات نشان داده‌اند که در برخی خانواده‌ها، این مشکل حتی با رعایت خواب کافی و مراقبت مناسب از پوست نیز همچنان دیده می‌شود. در این افراد، ساختار پوست و توزیع رنگدانه از عوامل اصلی بروز تیرگی زیر چشم هستند.

۶. درماتیت

اگزما و درماتیت تماسی با تحریک پوست باعث گشاد شدن عروق خونی زیرین می‌شوند. در نتیجه، رنگ این عروق از پشت پوست نازک این ناحیه بیشتر به چشم می‌آید. خارش و خشکی پوست ناشی از این بیماری‌ها نیز تیرگی زیر چشم را تشدید می‌کند.

۷. مالش چشم

مالیدن یا خاراندن مکرر چشم، آسیب‌های قابل‌توجهی به پوست حساس این ناحیه وارد کند. این عمل باعث تحریک پوست، تورم و در برخی موارد پارگی عروق خونی ریز زیر چشم می‌شود و تیرگی این ناحیه را تشدید می‌کند. تکرار این رفتار به مرور زمان، ساختار کلاژن پوست را تضعیف کرده و روند پیری زودرس در این ناحیه را تسریع می‌کند.

۸. کم‌آبی بدن

عدم مصرف کافی آب باعث می‌شود پوست زیر چشم کدر و بی‌روح به نظر برسد. هنگامی که پوست کم‌آب و تحریک‌شده باشد، خون و مایعات بیشتری به سمت این ناحیه هدایت شده که این امر باعث ایجاد رنگ صورتی یا بنفش و پف می‌شود.

برای جلوگیری از کم‌آبی بدن به‌خصوص در روزهای گرم یا زمان فعالیت بدنی باید به میزان آب مصرفی خود بیشتر توجه کنید. محاسبه‌گر مانکن به شما کمک می‌کند تا میزان آب مصرفی روزانه خود را در کمترین زمان محاسبه کنید.

۹. هایپرپیگمانتاسیون

قرارگیری بیش‌ازحد در معرض نور خورشید باعث می‌شود بدن ملانین بیشتری تولید کند. ملانین ماده‌ای است که رنگ پوست را تعیین می‌کند و افزایش آن به تشدید تیرگی زیر چشم منجر می‌شود.

۱۰. تغییرات هورمونی

تغییرات هورمونی به‌خصوص در دوران بارداری، جریان خون و رنگدانه‌سازی پوست را تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث تیره‌ترشدن ناحیه زیر چشم می‌شود. این نوع تیرگی معمولاً موقتی است و پس از متعادل شدن سطح هورمون‌ها برطرف می‌شود.

۱۱. سبک زندگی و سیاهی زیر چشم

استرس مزمن، مصرف زیاد الکل، سیگار کشیدن و استفاده طولانی‌مدت از صفحات نمایش از جمله عواملی هستند که با تأثیر بر گردش خون و سلامت پوست، تیرگی زیر چشم را افزایش می‌دهند.

۱۲. تغذیه نامناسب

مصرف زیاد غذاهای چرب به‌مرور باعث رسوب چربی در دیواره رگ‌ها می‌شود و جریان خون در بافت اطراف چشم را کاهش می‌دهد. مصرف بالای نمک نیز با دهیدراته کردن بدن، پوست را خشک و پف زیر چشم را بیشتر می‌کند. همه این موارد به تشدید سیاهی دور چشم منجر می‌شود. همچنین کمبود برخی ویتامین‌ها خصوصا ویتامین‌های D، E، K و B12 از عوامل مؤثر در ایجاد تیرگی زیر چشم هستند.

۱۳. آلودگی هوا و کمبود اکسیژن

قرارگیری طولانی‌مدت در هوای آلوده، اکسیژن‌رسانی به بافت اطراف چشم را کاهش می‌دهد و باعث ایجاد تیرگی در زیر چشم می‌شود. همچنین آلودگی هوا با تحریک و خارش چشم، احتمال مالش مکرر و آسیب به مویرگ‌های این ناحیه را افزایش می‌دهد.

۱۴. سایر علل

سایر عواملی که در تحقیقات به‌عنوان علل تیرگی زیر چشم تأیید شده‌اند، عبارت‌اند از کاهش بافت چربی اطراف چشم، نازک‌شدن پوست این ناحیه، اختلالات تیروئید و استفاده از قطره‌های چشمی درمان گلوکوم (مانند بیماتوپروست و لاتانوپروست).

عوامل خطر تیرگی زیر چشم

برخی ریسک فاکتورها احتمال ایجاد سیاهی زیر چشم را افزایش می‌دهند؛ از جمله:

• پوست تیره‌تر: سیاهی زیر چشم در افرادی که پوست تیره‌تری دارند، شایع‌تر است. این مسئله به تفاوت در میزان و نحوه تجمع رنگدانه‌های پوست مربوط می‌شود.
• افزایش سن: با بالا رفتن سن، چربی زیر پوست کاهش می‌یابد و پوست اطراف چشم نازک‌تر می‌شود. این تغییرات باعث می‌شوند سیاهی زیر چشم پررنگ‌تر شود. همچنین گودی زیر چشم ناشی از افزایش سن با ایجاد سایه، تیرگی زیر چشم را واضح‌تر می‌کند.
• ژنتیک: تیرگی زیر چشم در بسیاری از موارد جنبه ارثی دارد. اگر این مشکل در یکی از اعضای درجه یک خانواده وجود داشته باشد، احتمال بروز آن در سایر اعضای خانواده بیشتر است.

درمان سیاهی زیر چشم

روش‌های متنوعی برای درمان تیرگی زیر چشم وجود دارد. روش مناسب برای کاهش سیاهی زیر چشم به علت ایجاد آن و شرایط پوست هر فرد بستگی دارد. برخی تیرگی‌ها با تغییر عادت‌های روزمره و مراقبت از پوست کمتر می‌شوند؛ در‌حالی‌که بعضی موارد به درمان‌های تخصصی نیاز دارند. بنابراین بهتر است پیش از انتخاب روش درمان، علت اصلی تیرگی دور چشم را مشخص کنید.

درمان‌های خانگی سیاهی زیر چشم

شما می‌توانید با استفاده از روش‌های خانگی ساده، سیاهی زیر چشم‌تان را تا حد زیادی کاهش دهید. اگرچه اثربخشی برخی از این روش‌ها هنوز به‌طور علمی اثبات نشده؛ اما به دلیل کم‌هزینه بودن و نداشتن عوارض جانبی، ارزش امتحان کردن را دارند.

درمان‌های پزشکی سیاهی زیر چشم

در صورت موثر نبودن روش‌های خانگی در کاهش سیاهی زیر چشم لازم است به متخصص پوست مراجعه کنید. پزشک با تشخیص علت تیرگی زیر چشم، بهترین گزینه‌های درمانی را به شما توصیه می‌کند. درمان‌های پزشکی سیاهی زیر چشم شامل موارد زیر هستند:

• کرم‌های موضعی تجویزی: برخی کرم‌ها و محصولات روشن‌کننده موضعی می‌توانند به کاهش تیرگی ناشی از افزایش رنگدانه کمک کنند. هیدروکینون، ترتینوئین، آزلائیک اسید، ویتامین C و اسید کوجیک از ترکیباتی هستند که برای این منظور مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای مشاهده نتایج این محصولات باید صبور باشید. به عنوان مثال تأثیرات مثبت هیدروکینون بر سیاهی دور چشم پس از حداقل سه ماه مصرف منظم مشخص می‌شود.
•  لایه‌برداری شیمیایی: لایه‌بردارهای شیمیایی حاوی آلفا هیدروکسی اسیدها (مانند اسید گلیکولیک) با از بین بردن لایه‌های سطحی پوست، رنگدانه‌های اضافی (ملانین) تجمع‌یافته در آن ناحیه را کاهش می‌دهند. بنابراین به کاهش تیرگی زیر چشم کمک می‌کنند. این روش گاهی همراه با کرم‌های موضعی حاوی موادی مثل ویتامین  C، نیاسینامید یا هیدروکینون به کار می‌رود تا اثر روشن‌کنندگی تقویت شود.
• لیزر: لیزر یکی از روش‌های مؤثر برای درمان برخی انواع سیاهی زیر چشم به شمار می‌رود. لیزرهای کم‌تهاجمی مانند لیزرهای عروقی پالسی و دیود، ریسک ایجاد اسکار و برخی عوارض دیگر را کاهش می‌دهند.
• فیلر: اگر نازک شدن پوست یا کاهش بافت چربی زیر چشم باعث ایجاد تیرگی شده باشد، تزریق فیلر یکی از گزینه‌های درمانی موثر است. فیلرهای پوستی، ژل هیالورونیک اسید و گاهی پلاسمای غنی از پلاکت برای این ناحیه استفاده می‌شوند.
• درمان مشکلات زمینه‌ای: برخی بیماری‌ها در ایجاد سیاهی زیر چشم نقش دارند. اگر تیرگی زیر چشم به دلیل اگزما، ملاسما، آلرژی و مشکلات سینوسی ایجاد شده باشد، لازم است بیماری زمینه‌ای مربوطه تشخیص و درمان شود.
• جراحی: در مواردی که تجمع چربی یا پوست اضافی اطراف چشم عامل ایجاد تیرگی باشد، جراحی بلفاروپلاستی به رفع آن کمک می‌کند.

پوست زیر چشم بسیار ظریف و حساس است؛ بنابراین درمان‌های پزشکی این ناحیه باید با نظر متخصص انجام شوند. همچنین اگر سیاهی زیر چشم به دلیل مصرف دارویی خاص (مانند بیماتوپروست برای درمان گلوکوم) ایجاد شده باشد، معمولا پس از قطع دارو تحت نظر پزشک برطرف می‌‌شود.

جلوگیری از تیرگی دور چشم

تیرگی زیر چشم همیشه قابل پیشگیری نیست؛ به‌خصوص زمانی که عواملی مانند ژنتیک یا افزایش سن در ایجاد آن نقش داشته باشند. بااین‌حال رعایت برخی نکات ساده به حفظ سلامت پوست اطراف چشم و کاهش احتمال ایجاد یا تشدید سیاهی زیر چشم کمک می‌کند؛ از جمله:

• خواب کافی: هر شب حداقل ۷ ساعت خواب با کیفیت داشته باشید و یک برنامه خواب منظم را دنبال کنید.
• کاهش استرس: برای مدیریت استرس از روش‌های سالم مانند استراحت کافی، فعالیت‌های آرامش‌بخش و اختصاص زمان برای مراقبت از خود استفاده کنید.
• محافظت در برابر نور خورشید: برای ناحیه اطراف چشم از ضدآفتاب‌های مخصوص استفاده کنید و هنگام قرارگیری در معرض نور خورشید، عینک آفتابی استاندارد بزنید.
• ترک سیگار: سیگار روند پیری پوست را سریع‌تر می‌کند و احتمال ایجاد یا تشدید تیرگی زیر چشم را افزایش می‌دهد.
• ترک الکل: مصرف الکل با کاهش گردش خون به تشدید ظاهر تیرگی زیر چشم منجر می‌شود.

حرف آخر

سیاهی زیر چشم به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود. پوست اطراف چشم بسیار نازک‌تر از سایر قسمت‌های صورت است و تغییرات ناشی از سبک زندگی را زودتر نشان می‌دهد. آلرژی، استرس، کم‌آبی بدن، کمبود آهن و عوامل ژنتیکی نیز در ایجاد یا تشدید این تیرگی نقش دارند. در این مطلب از سایت مانکن با ۱۴ علت سیاهی زیر چشم و درمان‌های موجود برای آن آشنا شدید. اگر تیرگی زیر چشم شما به یک مشکل مزمن تبدیل شده، برای تعیین علت دقیق و دریافت درمان مناسب به متخصص پوست مراجعه کنید.

سوالات متداول

•  آیا سیاهی زیر چشم درمان دارد؟

سیاهی زیر چشم باتوجه‌به علت اصلی ایجاد آن قابل درمان یا کاهش است. روش‌هایی مانند خواب کافی، کرم‌های موضعی، لایه‌برداری شیمیایی، فیلر و لیزر رایج‌ترین گزینه‌های درمانی برای این مشکل هستند.

• علت سیاهی زیر چشم در زنان چیست؟

تیرگی زیر چشم در زنان معمولاً به دلیل ترکیبی از چند عامل مانند تغییرات هورمونی (خصوصا در دوران بارداری)، ژنتیک، کم‌خوابی و نازکی پوست این ناحیه ایجاد می‌شود. کم‌خونی و کمبود آهن نیز در زنان شایع‌تر است و در ایجاد یا تشدید تیرگی زیر چشم نقش دارد.

---

منابع: my.clevelandclinic.org،medicalnewstoday.com، mayoclinic.org/ ترجمه: طیبه جلایر